Άσθμα

Το άσθμα είναι μία χρόνια πνευμονοπάθεια που χαρακτηρίζεται από:

χρόνια φλεγμονή των αεραγωγών (δηλαδή των σωλήνων που μεταφέρουν τον αέρα στις κυψελίδες των πνευμόνων όπου λαμβάνει χώρα η ανταλλαγή των αερίων)
υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών (δηλαδή υπερβολική αντίδραση σε διάφορα ερεθίσματα όπως τα αλλεργιογόνα ή ο κρύος αέρας)
αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που οφείλεται σε: οίδημα,

υπερπαραγωγή, συσσώρευση βλέννης και σύσπαση των μυικών ινών στο τοίχωμα των αεραγωγών. Λόγω όλων αυτών στενεύει ο αυλός των αεραγωγών και περιορίζεται η είσοδος και έξοδος του αέρα από τους πνεύμονες.

Αιτιολογία

Το άσθμα είναι νόσος πολυπαραγοντική. Πολλοί αιτιολογικοί παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί για το άσθμα και μάλλον οδηγούν στην ανάπτυξη της νόσου εφόσον συνδυάζονται μεταξύ τους. Η κληρονομικότητα είναι μια σημαντική συνιστώσα. Όταν η γενετική προδιάθεση συνδυάζεται με την έκθεση σε διάφορους περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως οι λοιμώξεις, διάφορες χημικές ουσίες κι ο καπνός του τσιγάρου, τότε αυξάνεται ο κίνδυνος για την εμφάνιση του άσθματος.

Το κάπνισμα τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όσο και μετά τη γέννα επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη των πνευμόνων και μπορεί να οδηγήσει σε άσθμα, ενώ αντίθετα ο μητρικός θηλασμός, η διαβίωση σε αγροτικές περιοχές φαίνεται να μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης άσθματος.

Παράγοντες κινδύνου

Η πιθανότητα να έχει ένα παιδί άσθμα αυξάνεται όταν:

Kάποιος άλλος στην οικογένεια (ιδιαιτέρως όταν η μητέρα) έχει άσθμα
Έχει αλλεργίες
Εκτίθεται στον καπνό του τσιγάρου
Ζει σε μέρη με ατμοσφαιρική ρύπανση

Τα συμπτώματα του άσθματος

Συνήθη συμπτώματα του άσθματος είναι

Ο συνεχής ή διαλείπων βήχας
Η συρίττουσα αναπνοή, δηλαδή όταν ακούγεται σφύριγμα στην αναπνοή
Η δύσπνοια, δηλαδή όταν το παιδί δυσκολεύεται να αναπνεύσει και αναπνέει γρήγορα, δίνει την εντύπωση ότι είναι λαχανιασμένο, έχει εισολκές (σχηματίζεται ένα λακάκι στο λαιμό, ανάμεσα στις πλευρές ή στο κατώτερο μέρος του στήθους)
Σφύξιμο ή βάρος στο στήθος
Τα συμπτώματα αυτά μεταβάλλονται στον χρόνο. Μπορεί να παρουσιάζουν διακυμάνσεις από μέρα σε μέρα ή ακόμη και μέσα στην ίδια μέρα, με τις εποχές του χρόνου ή/και ανάλογα με την έκθεση σε εκλυτικούς παράγοντες (πχ γύρη λουλουδιών, καπνός τσιγάρου, σκόνη, σωματική άσκηση, έντονο γέλιο, stress, κ.α.).

Μπορεί να επιδεινώνονται με τις αναπνευστικές λοιμώξεις και να βελτιώνονται αυτόματα ή μετά από θεραπεία.

Διάγνωση

Απαραίτητα διαγνωστικά εργαλεία αποτελούν η σπιρομέτρηση, το εκπνεόμενο μονοξείδιο του αζώτου, η παλμική ταλαντωσιμετρία, οι δοκιμασίες βρογχικής πρόκλησης, η ροομέτρηση και τα τεστ για διερεύνηση αλλεργίας ενώ μερικές φορές κρίνεται απαραίτητος και ο ακτινολογικός έλεγχος.

Θεραπεία

Η θεραπεία θα εξαρτηθεί από τα συμπτώματα, την ηλικία και τη γενική υγεία του παιδιού σας. Hαντιμετώπιση του άσθματος περιλαμβάνει, επίσης, την ταυτοποίηση ερεθισμάτων που οδηγούν στα συμπτώματα άσθματος, την σύσταση κατάλληλων τρόπων αποφυγής τους και αλλά και την τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει:

Βρογχοδιασταλτικά.Αυτά τα φάρμακα χρησιμοποιούνται συνήθως σε εισπνεόμενη μορφή για να ’ανοίξουν’ οι αεραγωγοί και να διευκολυνθεί η είσοδος και η έξοδος αέρα από τους. πνεύμονες. Λειτουργούν ανακουφιστικά για τον βήχα, την συρίττουσα αναπνοή και την δύσπνοια.
Κορτικοστεροειδή.Αυτά τα φάρμακα (σε εισπνεόμενη ή πόσιμη μορφή) μειώνουν την φλεγμονή στους αεραγωγούς.
Αντιλευκοτριενικά.Φάρμακα σε πόσιμη μορφή που έχουν επίσης αντιφλεγμονώδη δράση.
Ανοσοθεραπεία.Έχει θέση στη θεραπεία του άσθματος όταν ο ασθενής παρουσιάζει κλινικά σημαντική αλλεργική ευαισθητοποίηση. Γίνεται με σταδιακή χορήγηση ανά τακτά χρονικά διαστήματα, συνεχώς αυξανόμενων δόσεων ειδικών εκχυλισμάτων αλλεργιογόνων, στα οποία είναι ευαίσθητος ο ασθενής με στόχο την ‘απευαισθητοποίηση’ του.
Βιολογικοί παράγοντες. Οι βιολογικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του βρογχικού άσθματος είναι φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένα σημεία του ανοσοποιητικού συστήματος που εμπλέκονται στην αιτιοπαθογένεια του άσθματος. Οι βιολογικοί παράγοντες χορηγούνται συνήθως με ένεση και απαιτούν παρακολούθηση από εξειδικευμένο ιατρό. Χρησιμοποιούνται κυρίως σε ασθενείς με σοβαρό άσθμα, όταν η παραδοσιακή θεραπεία (βρογχοδιασταλτικά και κορτικοστεροειδή) δεν επαρκούν για τον έλεγχο της νόσου.

Επιπλοκές

Εάν το άσθμα δεν είναι καλά ελεγχόμενο υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για:

Σοβαρή κρίση άσθματος
Μόνιμη βλάβη στους αεραγωγούς και μη αναστρέψιμη απόφραξη τους
Ανάγκη νοσηλείας κι αυξημένος χρόνος παραμονής στο νοσοκομείο λόγω ασθματικού παροξυσμού.
Απουσία από το σχολείο κι αποχή από άλλες δραστηριότητες

Πρόληψη

Σύμφωνα με τη σημερινή γνώση δεν υπάρχει κάποιος σαφώς προσδιορισμένος τρόπος να προληφθεί το άσθμα. Κάνοντας τα παρακάτω μπορεί κάποιος να ελαττώσει σημαντικά την πιθανότητα ανάπτυξης άσθματος

Αποφυγή παθητικού καπνίσματος
Aποφυγή περιβάλλοντος με ατμοσφαιρική ρύπανση

Στα περισσότερα παιδιά, οι εξάρσεις άσθματος μπορούν να αποφευχθούν:

αποφεύγοντας εκλυτικούς παράγοντες πχ αλλεργιογόνα

Τηρώντας τις ιατρικές οδηγίες κι ακολουθώντας την φαρμακευτική αγωγή που έχει συστηθεί.

Πότε χρειάζεται να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας;

Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας εάν τα συμπτώματα του παιδιού σας δεν είναι υπό έλεγχο, για παράδειγμα το παιδί σας ξυπνάει τη νύχτα λόγω βήχα ή δύσπνοιας ή όταν αυτά τα συμπτώματα δυσχεραίνουν τη συμμετοχή στις καθημερινές δραστηριότητες. Καλέστε επειγόντως ιατρική βοήθεια εάν το παιδί σας δυσκολεύεται να αναπνεύσει, δίνει την εντύπωση ότι είναι λαχανιασμένο στην ηρεμία, παίρνει γρήγορες, ρηχές ανάσες ή δυσκολεύεται να μιλήσει ή/και να περπατήσει.